Szczegóły bloga

Wyobraź sobie świat bez czystych źródeł wody – scenariusz, w którym szaleją choroby, ekosystemy się załamują, a przetrwanie ludzkości wisi na włosku. To nie odległa wizja science fiction, ale zbliżająca się rzeczywistość, zgodnie z najnowszym raportem o jakości wody Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), który alarmuje o krytycznych wyzwaniach stojących przed globalnymi zasobami wodnymi.

Woda podtrzymuje życie, a jednak czysta woda słodka staje się coraz bardziej rzadka na całym świecie. Raport UNEP ujawnia, że chociaż prawie 70% powierzchni Ziemi pokrywa woda, tylko 2,5% to woda słodka, z czego zaledwie 1,2% jest łatwo dostępna dla ludzi. Ochrona tych ograniczonych zasobów słodkiej wody przed zanieczyszczeniami jest niezbędna dla utrzymania zdrowia ludzkiego i ekosystemów wodnych.

Jednak znaczne luki w globalnym monitoringu jakości wody utrudniają kompleksowe oceny. Wskaźnik Celu Zrównoważonego Rozwoju (SDG) 6.3.2, zaprojektowany do śledzenia zgodności z jakością wody, napotyka wyzwania wdrożeniowe z powodu niewystarczającego monitoringu i niespójnych standardów w różnych krajach. Ponadto bariery w międzynarodowej wymianie danych komplikują globalne wysiłki ewaluacyjne.

Jakość wody jest podzielona na cztery rodzaje: woda pitna, woda zdatna do picia, woda zanieczyszczona i woda zakażona. Wskaźnik SDG 6.3.2 koncentruje się na pięciu podstawowych parametrach monitorowania globalnych warunków:

• Tlen rozpuszczony (woda powierzchniowa): Wskazuje zdolność wody do samooczyszczania i żywotność życia wodnego.
• Przewodnictwo elektryczne (woda powierzchniowa i gruntowa): Mierzy rozpuszczone sole i zawartość minerałów.
• Azot/azotany (woda powierzchniowa i gruntowa): Głównie z odpływów rolniczych i ścieków, nadmierne poziomy powodują eutrofizację.
• Fosfor (woda powierzchniowa): Również ze źródeł rolniczych i ścieków, przyczyniający się do eutrofizacji.
• pH (woda powierzchniowa i gruntowa): Odzwierciedla kwasowość lub zasadowość wody, wpływając na organizmy wodne.

Ocena jakości wody stwarza liczne przeszkody. Zbieranie danych w terenie wymaga analiz laboratoryjnych, wiedzy technicznej i infrastruktury, której brakuje wielu krajom. Wymiana danych jest szczególnie trudna w przypadku transgranicznych zbiorników wodnych. Aby rozwiązać te problemy, UNEP wspiera budowanie potencjału poprzez inicjatywy takie jak Globalny System Monitoringu Środowiska (GEMS/Water) i Światowy Sojusz ds. Jakości Wody (WWQA).

„Podejście triangulacyjne” łączące teledetekcję, modelowanie i dane terenowe pomaga zrekompensować braki w monitoringu, zwłaszcza w regionach ubogich w dane. Jednak pomiary na poziomie gruntu pozostają niezbędne do walidacji danych zdalnych i kalibracji modeli.

Tradycyjne podziały oddzielające badania lądowe, słodkowodne i morskie ustępują miejsca zintegrowanym podejściom. Nowe badania ujawniają, w jaki sposób zanieczyszczenia lądowe wpływają na systemy słodkowodne, które z kolei wpływają na środowisko morskie. Ramy „Od źródła do morza” (S2S) łączą te ekosystemy w celu zrównoważonego zarządzania.

UNEP łączy SDG 6 (Czysta woda i warunki sanitarne) z SDG 14 (Życie pod wodą) poprzez inicjatywy takie jak GEMS Ocean, która integruje dane lądowe i morskie. Ekosystemy namorzynowe zostały również włączone do zarządzania zasobami ekosystemowymi UNEP.

Wody gruntowe stanowią znaczne rezerwy słodkiej wody, ale są narażone na ryzyko zanieczyszczenia w wyniku procesów geologicznych i działalności człowieka. Monitoring okazuje się skomplikowany ze względu na trójwymiarowe wzorce przepływu i dużą zmienność między sąsiednimi studniami. Specjalne konstrukcje otworów wiertniczych umożliwiają pobieranie próbek specyficznych dla głębokości.

Kluczowe zanieczyszczenia wód gruntowych obejmują zasolenie, kwasowość, azotany, patogeny mikrobiologiczne, nowe zanieczyszczenia (takie jak farmaceutyki) i naturalnie występujące pierwiastki, takie jak arsen i fluor. Raport WWQA podkreśla krytyczną rolę wód gruntowych w rozwoju człowieka i zdrowiu ekosystemów.

Luki w danych przestrzennych i czasowych utrudniają określenie, które kraje mają najczystszą wodę. Światowy Sojusz ds. Jakości Wody, ustanowiony przez Zgromadzenie Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska, identyfikuje główne źródła zanieczyszczeń i ich wpływ na wody słodkie. Kluczowe ustalenia obejmują:

• Działalność człowieka przyczynia się do ponad 70% obciążenia rzek składnikami odżywczymi
• Ogniska arsenu w wodach gruntowych i zasolenia wód powierzchniowych w Indiach, Chinach i Mongolii
• Zagrożenia dla jakości wody dla bezpieczeństwa żywnościowego w wielu regionach świata

Nowy raport z oceny WWQA ma zostać opublikowany w 2023 r.

Cel Zrównoważonego Rozwoju dotyczący wody obejmuje osiem konkretnych celów i jedenaście wskaźników. UNEP współzarządza trzema wskaźnikami związanymi ze słodką wodą:

• SDG 6.3: Zmniejszyć o połowę nieoczyszczone ścieki do 2030 r., jednocześnie zwiększając bezpieczne ponowne wykorzystanie
• SDG 6.5: Wdrażać zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi
• SDG 6.6: Chronić ekosystemy związane z wodą

Ustanowione naukowo standardy jakości wody określają maksymalne stężenia zanieczyszczeń dla wyznaczonych zastosowań. Jednak progi różnią się znacznie w zależności od regionu, co komplikuje porównania transgraniczne. Brakuje znormalizowanych metod pomiaru nowych zanieczyszczeń.

Jakość wody odzwierciedla zarówno czynniki naturalne (klimat, geologia), jak i wpływ człowieka (zanieczyszczenia, odpływ rolniczy, urbanizacja). Zrozumienie tych wzajemnie oddziałujących czynników ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania problemu degradacji jakości wody.

Ulepszone możliwości monitoringu poprzez programy takie jak GEMS/Water i WWQA generują wiarygodne dane do śledzenia SDG i podejmowania świadomych decyzji. Zwiększone gromadzenie danych wesprze obecne i przyszłe globalne oceny jakości wody.

W krajach o niskich dochodach kobiety i dziewczęta w przeważającej mierze zarządzają wodą, warunkami sanitarnymi i zdrowiem w gospodarstwach domowych. Zaspokojenie ich potrzeb związanych z wodą okazuje się kluczowe dla osiągnięcia równości płci i uwolnienia ludzkiego potencjału.

Światowy Sojusz ds. Jakości Wody służy jako globalna sieć, która opowiada się za centralną rolą jakości wody słodkiej w zrównoważonym rozwoju. Z ponad 100 partnerami w 14 obszarach roboczych, WWQA ułatwia wymianę wiedzy i opracowywanie rozwiązań dla wyzwań związanych z wodą.