Λεπτομέρειες Blog

Φανταστείτε έναν κόσμο χωρίς καθαρές πηγές νερού—ένα σενάριο όπου οι ασθένειες καλπάζουν, τα οικοσυστήματα καταρρέουν και η επιβίωση του ανθρώπου κρέμεται από μια κλωστή. Αυτό δεν είναι μια μακρινή υπόθεση επιστημονικής φαντασίας, αλλά μια επικείμενη πραγματικότητα, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση για την ποιότητα του νερού από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), η οποία ηχεί τον κώδωνα του κινδύνου για τις κρίσιμες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παγκόσμιες υδάτινες πηγές.

Το νερό συντηρεί τη ζωή, ωστόσο το καθαρό γλυκό νερό γίνεται όλο και πιο σπάνιο παγκοσμίως. Η έκθεση του UNEP αποκαλύπτει ότι ενώ σχεδόν το 70% της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό, μόνο το 2,5% είναι γλυκό νερό, με μόλις το 1,2% να είναι άμεσα προσβάσιμο για ανθρώπινη χρήση. Η προστασία αυτών των περιορισμένων πόρων γλυκού νερού από τη ρύπανση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ανθρώπινης υγείας και των υδάτινων οικοσυστημάτων.

Ωστόσο, σημαντικά κενά στην παγκόσμια παρακολούθηση της ποιότητας του νερού εμποδίζουν τις ολοκληρωμένες αξιολογήσεις. Ο Δείκτης 6.3.2 των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG), που έχει σχεδιαστεί για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης της ποιότητας του νερού, αντιμετωπίζει προκλήσεις εφαρμογής λόγω ανεπαρκούς παρακολούθησης και ασυνεπών προτύπων μεταξύ των εθνών. Επιπλέον, τα εμπόδια στην ανταλλαγή διεθνών δεδομένων περιπλέκουν τις παγκόσμιες προσπάθειες αξιολόγησης.

Η ποιότητα του νερού κατηγοριοποιείται σε τέσσερις τύπους: πόσιμο νερό, εύγευστο νερό, μολυσμένο νερό και μολυσμένο νερό. Ο Δείκτης SDG 6.3.2 επικεντρώνεται σε πέντε βασικές παραμέτρους για την παρακολούθηση των παγκόσμιων συνθηκών:

• Διαλυμένο οξυγόνο (επιφανειακό νερό): Δείχνει την ικανότητα αυτοκαθαρισμού του νερού και τη βιωσιμότητα της υδρόβιας ζωής.
• Ηλεκτρική αγωγιμότητα (επιφανειακό και υπόγειο νερό): Μετρά διαλυμένα άλατα και περιεκτικότητα σε μέταλλα.
• Άζωτο/νιτρικά (επιφανειακό και υπόγειο νερό): Κυρίως από γεωργική απορροή και λύματα, τα υπερβολικά επίπεδα προκαλούν ευτροφισμό.
• Φώσφορος (επιφανειακό νερό): Επίσης από γεωργικές πηγές και λύματα, συμβάλλοντας στον ευτροφισμό.
• pH (επιφανειακό και υπόγειο νερό): Αντικατοπτρίζει την οξύτητα ή την αλκαλικότητα του νερού, επηρεάζοντας τους υδρόβιους οργανισμούς.

Η αξιολόγηση της ποιότητας του νερού παρουσιάζει πολυάριθμα εμπόδια. Η συλλογή δεδομένων πεδίου απαιτεί εργαστηριακή ανάλυση, τεχνική τεχνογνωσία και υποδομές που πολλά έθνη δεν διαθέτουν. Η ανταλλαγή δεδομένων είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τα διασυνοριακά υδάτινα σώματα. Για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, το UNEP υποστηρίζει την ανάπτυξη ικανοτήτων μέσω πρωτοβουλιών όπως το Global Environment Monitoring System (GEMS/Water) και η World Water Quality Alliance (WWQA).

Μια «προσέγγιση τριγωνισμού» που συνδυάζει την τηλεπισκόπηση, τη μοντελοποίηση και τα δεδομένα πεδίου βοηθά στην αντιστάθμιση των ελλείψεων παρακολούθησης, ειδικά σε περιοχές με έλλειψη δεδομένων. Ωστόσο, οι μετρήσεις σε επίπεδο εδάφους παραμένουν απαραίτητες για την επικύρωση απομακρυσμένων δεδομένων και τη βαθμονόμηση μοντέλων.

Τα παραδοσιακά σιλό που χωρίζουν την ξηρά, το γλυκό νερό και τη θαλάσσια έρευνα δίνουν τη θέση τους σε ολοκληρωμένες προσεγγίσεις. Αναδυόμενες μελέτες αποκαλύπτουν πώς η χερσαία ρύπανση επηρεάζει τα συστήματα γλυκού νερού, τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν τα θαλάσσια περιβάλλοντα. Το πλαίσιο «Source-to-Sea» (S2S) συνδέει αυτά τα οικοσυστήματα για βιώσιμη διαχείριση.

Το UNEP γεφυρώνει τον SDG 6 (Καθαρό νερό και αποχέτευση) με τον SDG 14 (Ζωή κάτω από το νερό) μέσω πρωτοβουλιών όπως το GEMS Ocean, το οποίο ενσωματώνει χερσαία και θαλάσσια δεδομένα. Τα οικοσυστήματα μαγγρόβιων έχουν επίσης ενσωματωθεί στη διαχείριση των οικολογικών πόρων του UNEP.

Τα υπόγεια ύδατα αντιπροσωπεύουν σημαντικά αποθέματα γλυκού νερού, αλλά αντιμετωπίζουν κινδύνους μόλυνσης από γεωλογικές διεργασίες και ανθρώπινες δραστηριότητες. Η παρακολούθηση αποδεικνύεται περίπλοκη λόγω των τρισδιάστατων προτύπων ροής και της υψηλής μεταβλητότητας μεταξύ γειτονικών φρεατίων. Εξειδικευμένα σχέδια γεωτρήσεων επιτρέπουν τη δειγματοληψία βάθους.

Οι βασικοί ρύποι των υπόγειων υδάτων περιλαμβάνουν την αλατότητα, την οξύτητα, τα νιτρικά, τα μικροβιακά παθογόνα, τους αναδυόμενους ρύπους (όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα) και φυσικά στοιχεία όπως το αρσενικό και το φθόριο. Μια έκθεση της WWQA υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο των υπόγειων υδάτων στην ανθρώπινη ανάπτυξη και την υγεία των οικοσυστημάτων.

Τα χασμωδικά δεδομένα χωρικού χρόνου καθιστούν δύσκολο τον προσδιορισμό των χωρών που έχουν το καθαρότερο νερό. Η World Water Quality Alliance, που ιδρύθηκε από τη Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, προσδιορίζει τις κύριες πηγές ρύπανσης και τις επιπτώσεις τους στο γλυκό νερό. Τα βασικά ευρήματα περιλαμβάνουν:

• Οι ανθρώπινες δραστηριότητες συμβάλλουν πάνω από το 70% των φορτίων θρεπτικών ουσιών των ποταμών
• Σημεία μόλυνσης αρσενικού στα υπόγεια ύδατα και αλατότητας επιφανειακών υδάτων στην Ινδία, την Κίνα και τη Μογγολία
• Απειλές για την ποιότητα του νερού στην επισιτιστική ασφάλεια σε πολλαπλές παγκόσμιες περιοχές

Μια νέα έκθεση αξιολόγησης της WWQA έχει προγραμματιστεί να κυκλοφορήσει το 2023.

Ο Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης για το νερό περιλαμβάνει οκτώ συγκεκριμένους στόχους και έντεκα δείκτες. Το UNEP συν-διαχειρίζεται τρεις δείκτες που σχετίζονται με το γλυκό νερό:

• SDG 6.3: Μείωση κατά το ήμισυ των μη επεξεργασμένων λυμάτων έως το 2030, αυξάνοντας παράλληλα την ασφαλή επαναχρησιμοποίηση
• SDG 6.5: Εφαρμογή ολοκληρωμένης διαχείρισης υδάτινων πόρων
• SDG 6.6: Προστασία των οικοσυστημάτων που σχετίζονται με το νερό

Τα επιστημονικά καθορισμένα πρότυπα ποιότητας νερού καθορίζουν τις μέγιστες συγκεντρώσεις ρύπων για καθορισμένες χρήσεις. Ωστόσο, τα όρια διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των περιοχών, περιπλέκοντας τις διασυνοριακές συγκρίσεις. Λείπουν τυποποιημένες μέθοδοι για τη μέτρηση των αναδυόμενων ρύπων.

Η ποιότητα του νερού αντικατοπτρίζει τόσο φυσικούς παράγοντες (κλίμα, γεωλογία) όσο και ανθρώπινες επιπτώσεις (ρύπανση, γεωργική απορροή, αστικοποίηση). Η κατανόηση αυτών των αλληλεπιδρώντων παραγόντων είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της υποβάθμισης της ποιότητας του νερού.

Οι ενισχυμένες δυνατότητες παρακολούθησης μέσω προγραμμάτων όπως το GEMS/Water και το WWQA δημιουργούν αξιόπιστα δεδομένα για την παρακολούθηση των SDG και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων. Η αυξημένη συλλογή δεδομένων θα υποστηρίξει τις τρέχουσες και μελλοντικές παγκόσμιες αξιολογήσεις της ποιότητας του νερού.

Σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, οι γυναίκες και τα κορίτσια διαχειρίζονται κυρίως το νερό, την αποχέτευση και την υγεία των νοικοκυριών. Η αντιμετώπιση των αναγκών τους που σχετίζονται με το νερό αποδεικνύεται ζωτικής σημασίας για την επίτευξη της ισότητας των φύλων και την απελευθέρωση του ανθρώπινου δυναμικού.

Η World Water Quality Alliance χρησιμεύει ως ένα παγκόσμιο δίκτυο που υποστηρίζει τον κεντρικό ρόλο της ποιότητας του γλυκού νερού στη βιώσιμη ανάπτυξη. Με πάνω από 100 συνεργάτες σε 14 τομείς εργασίας, η WWQA διευκολύνει την ανταλλαγή γνώσεων και την ανάπτυξη λύσεων για τις προκλήσεις του νερού.